بسکتبال در اوایل پاییز سال 1891 میلادی توسط یک استاد دانشگاه به نام دکتر جیمز نای اسمیت طراحی شد. اما از مدت ها قبل تر این ورزش به صورت بازی های محلی با کمی تغییرات در آمریکای مرکزی و جنوبی انجام می شده است.

دکتر نای اسمیت یک پزشک کانادایی بود که به ایلات متحد آمریکا مهاجرت کرد و تابعیت این کشور را گرفت. هنگامی که دکتر اسمیت در دانشگاه ورزش اسپرینگ فیلد ،که در ایالت ماساچوست آمریکا قرار دارد تدریس می کرد،رئیس دانشگاه از او خواست که ورزشی طراحی کند که دانشجویان بتوانند در فصل زمستان در داخل سالن به آن بپردازند.  علت این امر هم آمادگی این دانشجویان برای فصل بهار و تابستان برای پرداختن به فوتبال، هاکی و بیس بال بود.

در ابتدا این ورزش به این صورت بود که دو سبد مخصوص حمل میوه در دیوار دو طرف سالن، در ارتفاعی بلندتر از قد یک انسان بلند قد  نصب می شد و ورزشکاران به دو گروه 9 نفره تقسیم می شدند  و میبایست دست به دست توپ را به طرف سبد میبردند و توپ را داخل آن می انداختند.

اولین گل تاریخ این ورزش توسط ویلیام چلیس زده شد و کلمه بسکتبال را آقای فرانک ماهان روی این ورزش گذاشت.

اولین مسابقه رسمی بسکتبال در سال 1896 صورت گرفت. که در آن دیدار دانشگاه شیکاگو 15 بر 12 تیم دانشگاه آیوا را مغلوب کرد.

اولین کشوری که بسکتبال در آن نفوذ کرد کانادا بود و بعد آن بود که کم کم در بین کشورهای دیگر از جمله فرانسه در سال 1893، چین و  انگلستان و  هندوستان در سال 1894 و ژاپن در سال 1900 وارد شد.

در دایرةالمعارف بریتانیکا آمده است که این ورزش در سال 1901 میلادی برابر با 1280 ه.ش وارد ایران شده است. اما اولین نشانه های این ورزش در ایران در سال 1310 و 1311 توسط کارکنان سفارتخانه های خارجی در ایران دیده شده است.

فدراسیون بسکتبال ایران در سال 1324 تشکیل شد و نخستین حضور بسکتبال ایران در میدان های بین المللی در بازی های المپیک 1948 لندن می باشد.

بسكتبال در ايران :

سال ورود بسكتبال به كشور ما 1901 ميلادي برابر با 1280 هجري شمسي نوشته است . اما

آنچه مسلم است اينكه اولين نشانه هاي ورود بسكتبال به ايران در سالهاي 1310و 1311 ديده

شده كه آن هم توسط كاركنان سفارتانه هاي خارجي در ايران بوده است .

در سال 1314 يك مربي ورزش به نام فريدون شريف زاده ورزش بسكتبال را به دانش آموزان

دبيرستان البرز تهران معرفي و پايه گزاري كرد و كم كم ديگر مربيان ورزش به گسترش و

آموزش اين رشته پرداختند .  در سال 1324 فدراسيون بسكتبال ايران تشكيل شد و نخستين

حضور بسكتبال ايران در ميدانهاي بين المللي در بازيهاي المپيك لندن 1948 بود .

از ميان بهترين بازيكنان تاريخ بسكتبال ايران مي توان اين نامها را بر شمرد :

كامبيز مخبري ، حسين سرودي ، مسعود ماهتاباني ، نادر كاشاني ، سروش نگهبان ، امير ايلياوي

، مجيد توفيق ، مظفر بني هاشمي